Türkiye ve Almanya, tarih boyunca farklı kültürlere ev sahipliği yapmış ve mutfak kültürleri bakımından zenginleşmiş iki ülkedir. 1960’lardan itibaren Türkiye’den Almanya’ya gerçekleşen göç dalgası, iki ülke arasındaki ekonomik ve kültürel etkileşimi artırmıştır. Bu süreçte Türk mutfağı, Alman toplumunun günlük yaşamına girmiş, Alman mutfağı ise Almanya’da yaşayan Türkler üzerinde etkiler bırakmıştır. Günümüzde döner Almanya’da en popüler fast food yiyeceklerinden biri haline gelmişken, Alman pastacılığı ve ekmek kültürü Türkiye’de büyük ilgi görmektedir.

Almanya’da Türk Mutfağının Etkileri

Türk mutfağı, Almanya’da göçmen topluluklarının yanı sıra Almanlar tarafından da benimsenmiştir. Özellikle büyük şehirlerde Türk restoranları ve fırınları, Alman yemek kültürünün bir parçası haline gelmiştir.

1. Döner Kebap

Döner kebap, Almanya’da en çok tüketilen Fast Food ürünlerinden biridir. İlk olarak 1970’lerde Berlin’de Türk göçmenler tarafından geliştirilen ekmek arası döner, zamanla Almanya’nın dört bir yanında yayılmıştır. Berlin’de Türk aşçı Kadir Nurman döneri Almanya’da yaygınlaştırdı. Almanya’da uygun fiyatlı satılan dönerler, Türkiye’deki muadillerine kıyasla daha fazla salata, sebze ve sos içermektedir.

2. Türk Fırınları ve Tatlı Kültürü

Almanya’daki Türk fırınları, simit, börek ve poğaça gibi hamur işleriyle büyük ilgi görmektedir. Ayrıca baklava, künefe ve tulumba tatlısı gibi lezzetler Alman halkı tarafından da sevilerek tüketilmektedir.

3. Kahve Kültürü: Türk Kahvesi ve Çayhaneler

• Türk kahvesi ve çay kültürü, Almanya’daki kafelerde ve çay evlerinde yaygın hale gelmiştir. Berlin ve Hamburg gibi büyük şehirlerde Türk kahvesi sunan mekânlar, hem Türkler hem de Almanlar tarafından ilgiyle karşılanmaktadır.
• Almanya’da sudan çok kahve içiliyor. Son yapılan yıllık kişi başına en fazla kahve tüketen ülkeler sıralamasında Almanya 6.25 kg kahve tüketimi ile listenin 10. sırasında bulunuyorken Türkiye 1.2 kg kahve tüketimi ile sıralamada çok daha geride kalıyor.
• Türkiye ile özdeşleşmiş olan Türk kahvesi gibi Almanya’nın da ülkesine özel Pharisär adında bir kahvesi vardır. Bu kahve rom alkolü, filtre kahve ve çırpılmış krema ile hazırlanır ve eşsiz bir uyumla harmanlanır.

Türkiye’de Alman Mutfağının Etkileri

Türk mutfağı Almanya’da yayılırken, Alman mutfağı da Türkiye’de bazı alanlarda etkisini göstermiştir.

1. Alman Pastaları ve Ekmek Kültürü

Alman mutfağının en güçlü yanlarından biri ekmek ve pastacılıktır. Almanya’da 3000’den fazla ekmek çeşidi olduğu bilinmektedir. Türkiye’de özellikle büyük şehirlerde Alman ekmekleri, çavdar ekmeği (Roggenbrot) ve tam buğday ekmeği (Vollkornbrot) gibi ürünler giderek daha fazla tüketilmeye başlanmıştır. Aynı şekilde Alman pastacılığından gelen çikolatalı kekler, turtalar ve cheesecake çeşitleri, Türkiye’de popüler hale gelmiştir.

2. Alman Sosisleri ve Şarküteri Ürünleri

Almanya’nın ünlü şarküteri kültürü, özellikle büyük marketlerde kendine yer bulmuştur. Türkiye’de, özellikle ithal ürün satan mağazalarda, Alman markalarına ait sosis ve peynir çeşitlerine rastlamak mümkündür.

3. Schnitzel

Alman ve Orta Avrupa mutfağının vazgeçilmezlerinden biri olan Schnitzel, ince dilimlenmiş etin yumurta ve galeta unuyla kaplanıp kızartılması ile yapılır. Dışı çıtır çıtır içi yumuşacık olan Schnitzel tadım yapanlara lezzetli bir şölen sunar.

4. Bira ve Alkolsüz İçecek Kültürü

Almanya’nın dünyaca ünlü bira kültürü, Türkiye’de doğrudan olmasa da etkisini göstermiştir. Özellikle alkolsüz bira seçenekleri, Türkiye’de günümüzde giderek artan bir popülerliğe sahiptir.

Ortak Lezzetler ve Kültürel Kaynaşma

İki ülke mutfağı, birbirinden farklı olsa da bazı ortak noktalar barındırmaktadır. İşte Almanya ve Türkiye’nin mutfaklarında benzerlikler gösteren bazı lezzetler:

• Lahana Yemekleri: Türk mutfağındaki kapuska, Alman mutfağındaki Sauerkraut (fermente lahana) ile benzerlik taşır.
• Köfte ve Frikadellen: Alman mutfağındaki Frikadellen (baharatlı kıyma köftesi) ile Türk mutfağındaki köfte birbirine oldukça benzerdir.
• Tatlılar: Türk mutfağındaki revani, Alman mutfağındaki Kuchen (şerbetli kek) ile bazı benzerlikler gösterir.

Sonuç olarak Türk ve Alman mutfak kültürleri, göç ve kültürel etkileşim sayesinde birbirlerinden etkilenerek yeni tatlar ve alışkanlıklar yaratmıştır. Döner kebap Almanya’da bir simge haline gelirken, Alman pastacılığı ve ekmek kültürü Türkiye’de yaygınlaşmıştır. İki ülke arasındaki bu mutfak alışverişi, kültürel çeşitliliği artırarak yemek kültürlerine yeni boyutlar kazandırmaya devam etmektedir.

Türkiye’de Alman lezzetlerini tatmanıza imkân sağlayan bir firma olan Gurmania’da aşağıdaki bazı tatları deneyebilirsiniz:

• Berliner: İsminden dolayı Berlin’e özgü bir tatlı zannedilen bu tatlının aslında Berlin ile ilgisi yoktur. Almanya ve Avusturya’nın çeşitli bölgelerinde farklı isimlerle biliniyor. Örneğin Berlin’de bu isimle sorarsanız ne olduğu bilinmez bile. Berlin’de bu tatlıya Pfankuchen denilir. Avusturya da ise Krapfen veya Kräppel olarak isimlendiriliyor.
• Schaumrolle: Bir Avusturya lezzeti. Tereyağlı hamur, içinde her ısırıkta haz veren teze vanilya dolgusuyla bezeli rulo yapılı bir tatlı.
• Knödel Ice: Sanki Berliner’in dondurmalı hali. İçi orman meyvesi veya kayısı marmelatlı dondurma.
• Schwarzbrot: Ekşi mayalı siyah ekmek. Özenle hazırlanan ekşi mayası, çavdar unu, kurutulmuş domates ve ceviz ile çeşit çeşit sağlıklı ve lezzetli ekmekler.
• Buchteln: Aslında kökeni Bohemya’dan gelen şimdilerde Avusturya mutfağına özgü içi sıcak marmelat, ceviz veya haşhaş dolgulu bu tatlı lezzetli bir an sunmaktadır.
• Kruvasan: Hepimizin bildiği kruvasan, reçetesi Avusturya’dan şekli Osmanlı sancağından olan bir Fransız tatlısıdır. Peki bu tatlı nasıl olmuşta Avusturya’ya ait bir tarifken Fransız mutfağı ile ünlenmiştir. Fransa kruvasan ile 1770 yılında Avusturya Arşidüşesi Marie Theresa’nın kızının Fransız veliahtı ile evlenmesiyle tanışıyor. Theresa’nın kızı Marie Antoinette bu evliliği sebebiyle Viyana’dan Paris’e taşınıyor ve 1774’te eşi tahta geçtikten sonra artık bir Fransız kraliçesi oluyor. Ve Viyana’dan bildiği bu kruvasanları saray mutfağına sokuyor. Daha sonra kruvasanın namı saray sınırlarını aşarak önce saray çevresi zenginleri tarafından daha sonra tüm halkın en sevdiği lezzetlerden biri olarak bugünkü ününe kavuşuyor.
• Gugelhupf: Almanya ve Avusturya bölgesine özgü aşırı yumuşak şaşırtıcı derecede ağızda dağılan kek. Özel kapılarda, özel reçetesiyle sade, çikolatalı ve frambuazlı çeşitleriyle tarifsiz bir lezzet.

Esra Gümüş Altun