Almanya’nın yürürlükteki anayasası olan Grundgesetz (Temel Yasa), 23 Mayıs 1949’da ilan edilmiş ve 24 Mayıs 1949’da yürürlüğe girmiştir.
Neden “Grundgesetz” (Temel Yasa) denmiştir?
Grundgesetz, II. Dünya Savaşı sonrasında Almanya’nın bölünmüş olduğu dönemde, başlangıçta geçici bir anayasal düzenleme olarak tasarlanmıştı. Almanya’nın yeniden birleşmesiyle birlikte yeni bir anayasa hazırlanması yerine Grundgesetz’in ülkenin tamamında geçerli olması tercih edildi.
3 Ekim 1990’da Doğu Almanya’nın (DDR) Federal Almanya Cumhuriyeti’ne katılmasıyla Grundgesetz, birleşmiş Almanya’nın da anayasal temeli haline geldi.
Kim hazırladı?
Grundgesetz, başkanlığını Konrad Adenauer’in yaptığı Parlamentarischer Rat (Parlamento Konseyi) tarafından hazırlandı. Konsey, Batı Almanya’daki eyalet parlamentoları tarafından seçilen 65 üyeden oluşuyordu.
1. Madde: İnsan onuru
Grundgesetz’in en temel ilkelerinden biri 1. maddede yer alır:
“İnsan onuru dokunulmazdır. Ona saygı göstermek ve onu korumak bütün devlet makamlarının görevidir.”
Bu nedenle insan onurunun korunması, Alman anayasal düzeninin merkezinde yer alır.
Değiştirilemeyen anayasal ilkeler
Grundgesetz’in 79. maddesinin 3. fıkrası, anayasanın belirli temel unsurlarının anayasa değişikliği yoluyla ortadan kaldırılamayacağını düzenler.
Bunlar arasında federal devlet yapısı, eyaletlerin yasama sürecine katılımı ve Grundgesetz’in 1. ve 20. maddelerinde güvence altına alınan temel ilkeler bulunur.
Almanya’da yaşamak, çalışmak veya eğitim almak isteyenler için ülkenin temel hukuki yapısını anlamak önemlidir.
